🔻روش عاقلانه آن است که انسان در برابر کسی که به او توهین میکند، نهتنها در برابر توهین آنها جواب ندهد، بلکه اگر کسی گفت: «اگر یکی بگویی، دَهتا پاسخ میدهم»، بگوید: «اگر دَهتا بگویی، یکی هم پاسخ نمیدهم.»
🔹همانگونه که امام صادق«علیهالسلام» در قسمتی از حدیث عنوان بصری، در خصوص حلم سه توصیه فرمودند:
سه توصیه دربارهٔ حلم این است که اگر کسی به تو گفت اگر یکی بگویی، دَه تا جواب خواهی شنید، در پاسخ بگو: اگر تو دَه تا بگویی، یکی هم نخواهی شنید و به کسی که تو را دشنام و نسبت ناروا میدهد، بگو: اگر تو در گفتارت راستگویی از خداوند میخواهم که مرا ببخشد و اگر دروغگویی، از او میخواهم که مرا ببخشد اگر کسی به تو وعدهٔ ناسزا داد، تو به او وعدهٔ نصیحت بده!
✅قرآن کریم نیز در آیات متعدد این برخورد کریمانه را توصیه کرده است. برای نمونه:
🔹در سورهٔ فرقان آیه۶۳، برای تبیین وظیفهٔ انسان در مقابل جاهلان و توصیف «عبادالرحمان» میفرماید:
«إِذَا خَاطَبَهُمُ الجَاهِلُونَ قَالُوا سَلامَاً»؛ و بندگان خدای رحمان کسانیاند که... چون نادانان ایشان را طرف خطاب قرار دهند، در پاسخ به آنها سلام میدهند.
🔹در سورهٔ رعد آیه۲ فرمود:
«وَ یَدْرَؤُونَ بِالْحَسَنَةِ السَّیِّئَةِ»؛ بدی را با نیکی میزدایند.
🔹یا در سورهٔ مبارکهٔ فصلت آیه۳۴، دربارهٔ مقابله با بدیهای دیگران میفرماید:
«اِدفَعْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ»؛ بدی را بهبهترین وجه جواب بده.
👈این آیه میفهماند که وقتی کسی با روش بدی با انسان رفتار کرد، او با بهترین روش پاسخش را بدهد.
🔸امیرالمومنین«علیهالسلام» دربارهٔ این آیه چنین خاطرنشان کردند:
با دشمن خود مصافحه کن؛ اگرچه خوشش نیاید: زیرا این ارتباطی است که خدای متعال به آن امر کرده است: «[بدی را] با آنچه نیکوتر است دفع کن که ناگاه [خواهی دید] همان کسیکه میان تو و او دشمنی بود، چون دوستی صمیمی گشته است. و این [خصلت خوب] جز به کسانی که شکیبایند عطا نشود و آن را جز کسیکه دارای بهرهای بزرگ است، به دست نیاورَد.
@abolhasanmahdavi